BETAM 3. çeyrek, çeyreklik daralma öngördü

Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi, (BETAM) Prof. Dr. Ozan Bakış ve Araştırma Vazifelisi Uğurcan Acar tarafından hazırlanan “Çeyrekten Çeyreğe Daralma” başlıklı büyüme notunu yayımladı.

Raporda, katılaşan Temmuz, Ağustos ve Eylül ayı GSYH öncü göstergeleri ile yapılan hesaplamalara nazaran Türkiye iktisadının 2022 yılının üçüncü çeyreğinde bir evvelki yılın birebir çeyreğine kıyasla yüzde 4,3 oranında büyüme öngörüldü. Mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış datalarla yapılan hesaplamalarla 2022 yılının üçüncü çeyreğinde bir evvelki çeyreğe kıyasla GSYH’nin yüzde 0,3 daralma iddia edildi.

GSYH iddiasında kullanılan öteki mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış değişkenlere bakıldığında elektrik tüketiminde yüzde 2, imalat sanayi üretim endeksinde ise yüzde 4 azalış gözlemlendi.

Geçen yılın birebir devri ile kıyaslandığında hizmet bölümüne olan talebin sakinleşmesi dikkat çekti. Perakende dalı fiyat beklentilerinde ise artış kaydedildi.

Sinyaller karışık

2022 yılının üçüncü çeyreğinde bir evvelki çeyreğe kıyasla sanayi üretim endekslerinde yüzde 2 ila 3 civarında azalma beklerken kamu tüketim harcamalarında yzüde 15,4 ve tüketim malları ithalatında yüzde 10,2 olmak üzere güçlü artış olacağı kestirim edildi.

Bir evvelki yılın birebir çeyreğine nazaran bakıldığında, ithal tüketimde yüzde 36’lık bir bilgi ile dayanılmaz bir artış, kredilerde ise yüzde 23 ile yüzde 30 ortasında olmak üzere şiddetli bir azalaş görüldü.

Dayanıksız tüketim malları üretim endeksi yüzde 9, sağlam tüketim malları üretim endeksi ise yüzde 4 arttı. ÖTV’de yüzde 13, kamu tüketim harcamalarında ise yüzde 16 artış hesaplandı.

Stoklarda artış

Mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış bilgiye nazaran, 2022 yılının üçüncü çeyreğinde yatırım öncü göstergelerinin bir kısmı ticari krediler ve kredi kartları, yatırım malları kapasite kullanım oranı, perakende ticaret kesimi mevcut mal stok düzeyi durağan bir seyir gösterdi. Sanayi üretim endeksi ve son üç aya ilişkin üretim göstergeleri yüzde 5 civarında azalırken yatırım malları ithalatı yüzde 11 civarında arttı.

Yıllık bazda ise ticari krediler ve ticari kredi kartlarında güçlü azalışlar beklenirken, yatırım malı ithalatı yüzde 30, stok düzeyleri yüzde 20 ve kamu yatırım harcamalarında yüzde 15 olmak üzere güçlü artış sinyalleri gözlendi.

Altın dışı ihracat yüksek

2022 yılının üçüncü çeyreğinde, mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış altın dışı dış ticaret sayılarına bakıldığında ihracatta yüzde 1,9’luk, ithalatta ise yüzde 0,9’luk artış beklentisi kelam konusu. Toplam ihracatta ise yüzde 1,6 seviyesinde bir azalış var.

Bir evvelki yılın birebir çeyreğine kıyasla bakıldığında ise altın dışı ihracat yüzde 12,4 artarken, toplam ihracat yüzde 6,6 arttı. Altın dışı ithalat yüzde 4,5 artarken, altın dahil edildiğinde bu sayının yüzde 10,3’e çıktığı görüldü.