EYT’de kademeli geçiş talebi

ZELİHA SARAÇ

Emeklilikte yaşa takılanlarla (EYT) ilgili düzenlemede sona yaklaşırken, iş dünyası temsilcileri kademeli bir geçişin kendileri açısından daha uygun olacağı görüşünde.

Bloomberg HT yayınlarına katılan iş dünyası temsilcileri iş hayatında EYT’li yüküne ait ayrıntılı bir kıymetlendirme yaparken, bu değerlendirmeye dayanarak kendileri açısından daha uygun olan formüllere de vurgu yaptı.

İş dünyası temsilcilerine nazaran iş hayatında EYT’lilerin yükü yüzde 25-30 ortasında bulunurken, bu işgücünün iş hayatından çekilmesi yetişmiş çalışan kaybı manasına da geleceği için riskler barındırıyor.

İTO üyeleri ortasında EYT’lilerin yüzde 23-25 civarında olduğu bilgisini veren İTO Lideri Şekib Avdagiç, tüm EYT’lilerin emekli olması halinde nitelikli ve genç işgücü kaybı olacağını, ayrıyeten patronun önemli bir kıdem tazminatı yükümlülüğü ile karşı karşıya kalacağını belirtti.

EYT’lilerle ilgili, “Bu ayrılanlarda bir ihbar mühleti de olmayacağı için çabucak yarın emekli olma hakkına sahip olacak” diyen Avdagiç, genç insanların emeklilik için önlerinin açılacağını, halbuki bu genç ve nitelikli işgücünün, iş dünyası içinde kalması gerektiğini lisana getirdi.

Müstakil Sanayi ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) Lideri Mahmut Asmalı ise 1,5 milyon EYT’linin yüzde 87’sinin özel kesimde misyon yaptığını belirtti.

Daha evvel Eskişehir Sanayi Odası’nın (ESO) yaptığı ankette üyelerdeki EYT’li yükünün şirketlerin beşte birinde yüzde 35 civarında olduğu belirtilmişti.

Kademeli geçiş çağrısı

İş dünyasındaki EYT’li tartısı yetişmiş insan gücü ve kıdem tazminatı yükü açısından kritik bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Bu geçiş açısından vakte muhtaçlık duyduğuna dikkat çeken iş dünyası kademeli geçişe vurgu yaptı.

Tüm EYT’lilerin hepsinin birden emekli olması durumunda bir emek boşluğu oluşabileceğine dikkat çeken Asmalı, kademeli bir emeklilik olabileceğini belirtti. Asmalı, patrona gelecek kıdem tazminatı yükü için de, “Kıdemin yüzde 50’ini patron karşılayabilir, öteki yüzde 50 için de KGF üslubu bir kredi takviyesi sağlanabilir” yorumunu yaptı.

Gerek EYT konusunda gerek minimum fiyat konusunda üyeleri ortasında bir anket çalışması yaptıklarını fakat sonuçlarının şimdi ortaya tam olarak çıkmadığı için çalışmaları gerekli yerlere iletmediklerini söyledi.

İKMİB Lideri Adil Pelister de EYT’nin yılbaşından sonra devreye gireceğini varsayım ettiğini ve iş insanlarının bunun tedirginliğini yaşadığını belirtti.

Pelister “Burada EYT’nin nasıl uygulanacağı konusunda iş insanlarının tedirginliğin giderilmesi için bir ekip bilgilendirmelerin yapılmasında yarar var. Birtakım firmalar 2 bin kişi çalışıyor ve 350 bireyi EYT’li.Bir anda o kadar nitelikli iş gücü ayrılmaya kalktığı anda, firmalar tekrar o insanları çalıştırmak istemezlerse (ki birtakım beşerler kendileri çalışmak istemeyeceklerdir), o firmaların bir bocalama kaygısı olabilir. O kadar beşere bir finans dayanağı gereksinimi olacak ve o parayı tahminen bir anda vermek gerekecek” dedi.

Benzer kıymetlendirme TİM Lider Vekili Başaran Bayrak’tan da geldi. Bayrak kademeli bir geçişin iş dünyası açısından daha uygun olacağına vurgu yaptı.

İki farklı finansman modeli talebi öne çıkmıştı

İş dünyası açısından yetişmiş insan gücü kaybı riski kadar emekli olacak çalışanların kıdem tazminatlarıyla ilgili finansman da değerli bir başlık olarak öne çıkıyor.

İşveren emeklilikte yaşa takılanların getireceği muhtemel kıdem tazminatı yükü için devletten takviye istiyor.

Daha evvel Bloomberg HT’ye konuşan mevzuyla ilgili bilgi sahibi bir kaynak TİSK Lideri Özgür Burak Akkol ile Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanı Vedat Alim’in geçen haftalarda yaptığı görüşme vasıtasıyla patron tarafının kıdem tazminatlarının ödenmesi için sıfır ya da düşük faizli bir kredi paketi ya da Kredi Garanti Fonu (KGF) paketi gibisi bir finansman modeli talebinde bulunduğunu belirtti.

İşverenler, EYT ile emekli olup işten ayrılacak çalışanların sayısının yüksek olduğunu belirtirken bilhassa büyük işletmelere bu iki modelden biriyle takviye verilmesini gerektiğine vurgu yaptı.

Bloomberg HT’ye konuşan kaynak talep edilen finansman dayanağının ölçüsü ile ilgili olarak bir sayı söylem edilmediğini belirtirken, bakanlıktan bu taleple ilgili rastgele bir karşılık gelmediğini tabir etti.

TİSK bir rapor sunmuştu

Türkiye Patron Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) İdare Heyeti Lideri Özgür Burak Akkol, emekli olup çalışmaya devam edecek çalışanlar için toplumsal güvenlik dayanak primleri nedeniyle patrona teşvik ve kolaylık sağlanmasının kıymetli olduğunu bildirmişti.

TİSK Lideri Akkol, emeklilikte yaşa takılanlara (EYT) yönelik çalışmaya ait evvelki haftalarda yazılı açıklama yapmıştı.

TİSK’in, EYT’nin tesirlerini somut bulgu ve bilgilerle inceleyen, beklentileri ve tahlil tekliflerini ortaya koyan ayrıntılı bir çalışması olduğunu belirten Akkol, düzenlemenin ülkü bir yolla devreye alınmasının kamu, emekçi ve patron için değerli bir gelişme olacağına inandığını bildirmişti.

Konunun nitelikli iş gücü kaybı ve patronu etkileyecek başta kıdem tazminatı yükünü ve ek maliyetleri gözetecek uygun tahlillerle yönetilmesinin iş gücü piyasalarındaki istikrarlar açısından kritik olduğuna dikkati çeken Akkol, şöyle devam etti:

“EYT, uzun müddettir çalışma hayatının gündeminde olan ve çalışma, arkadaşlarımızın tahlilini beklediği değerli bir husus. TİSK olarak, muhtemel bir düzenlemenin hayata geçmesinin tesirlerini somut bulgu, bilgi ve tespitlerle inceleyen, EYT’lilerin beklentilerini gözetirken öteki yandan çalışma hayatının mümkün bir düzenlemede nasıl etkileneceğini ortaya koyan derinlemesine bir çalışmamız var. Bu bahiste birçok temasta bulunduk ve çalışmamızı Bakanlığımız ile de paylaştık. Tüm tarafların bahisten beklentilerini karşılayacak, bir tarafın beklentilerini karşılarken başka tarafa önemli yükler getirmeyecek halde tasarlanmış ülkü bir tahlilin üretileceğine olan inancımız tam”

Başta kıdem tazminatı yüklerinin yönetilmesini değerli bulduklarını belirten Akkol, “Emekli olup çalışmaya devam edecek çalışma arkadaşlarımız için toplumsal güvenlik dayanak primlerindeki patron maliyetleri artışı kaynaklı uzun vadeli maliyet tesirleri ortaya çıkabilir. Bu mevzuda patronlar üzerindeki artan yüklerin sağlanacak teşvik ve kolaylıklarla hafifletilmesini, düzenlemenin tüm bu faktörleri gözetecek formda hayata geçmesini kıymetli görüyoruz.” sözlerini kullandı.