Teknolojide işten çıkarmalar artıyor, Türkiye’de ise çalışanların kendileri gidiyor

BEGÜM IŞIK ALKIŞ

Pandemi periyodunda ivme kazanan teknoloji şirketleri, şimdilerde işten çıkarma haberleriyle gündemde. Öte yandan yüksek enflasyon ve finansal şartlardaki sıkılaşma teknoloji şirketlerinin pay kıymetlerinde değerli düşüşleri de beraberinde getirdi. Uzmanlara nazaran, teknoloji şirketlerinde yaşanan istihdam kaybının bir sebebi pandemi sonrası yeni olağan olarak isimlendirilen alışkanlıklarda aşikâr oranda eskiye dönülmesi.

Başarsoft CEO’su ve YASAD Lider Vekili Alim Küçükpehlivan, istihdamda yaşanan kayıplara ait bir öbür sebebi şirketlerin kendilerini yenileyememesi olarak kıymetlendirdi. Küçükpehlivan, “Teknolojik döngüde muhakkak bir büyüklüğe geldikten sonra kendini yenilemeyi beceremeyen firmalar aşikâr bir sakinliğe ulaştı. Meta, Twitter ve kimi toplumsal medya şirketlerinde durum bu şekilde” dedi.

Türkiye’de elemanların kendileri gidiyor

İşten çıkarmaların bu süreçte yanlışsız bir strateji olduğunu da belirten Küçükpehlivan, “Ne vakit açılacağını bilmediğiniz bir piyasada bunu yapmazsanız, maliyetlerinizden ötürü batabilirsiniz” açıklamasında bulundu. Küçükpehlivan, globalde yaşanan bu kayıpların Türkiye’de bizatihi oluştuğuna da dikkat çekti: “Şirketler kendileri eleman çıkarmaya vakit bulamadan bu kayıpları yaşıyor. Kaynaklarımız önemli manada yurtdışına göç ediyor. Bu durum tıpkı vakitte bizim açımızdan bir tehdit, nitelikli elemanlarımızı kaybediyoruz. İş gücümüz önemli manada zayıfladı. Şirketler bu türlü bir kaybı yönetebilmek açısından iş birliği ve projelerde daralmalara gidiyor.”

Pandemi sonrası gelen olağanlaşma ile dijital mecraların müşteri trafiklerini klâsik kanallara kaptırdığına değinen KPMG Türkiye İnsan ve Değişim İdaresi Yöneticisi Jan Fazilet ise global ekonomik yavaşlamanın hem tüketici harcamalarına hem de şirketlerin dijital mecralarda yaptıkları reklam harcamalarına olumsuz yansıdığını söyledi. Fazilet, “Tüm bunlar pandeminin en büyük kazananı olan büyük teknoloji şirketlerinin gelirlerinde ve kârlılıklarında olumsuz tesire yol açtı. Şirketler de birinci tepki olarak devayı istihdamı azaltmakta buldu” dedi.

Hızla istihdam azaltan şirketler önemli sıkıntılar yaşayabilir

Çalışanların bu cins ani tepki veren şirketlere karşı aralı olduğuna dikkat çeken Fazilet, “Geçmişte kriz periyotlarında şirketlerin misal tepkiler verdiğine şahit olduk. Belirsizlik ortamında bu reaksiyonlar, ekonomik aktivite ve talepteki toparlanma sonrasında şirketlerin tekrar eski suratını kazanmasını kıymetli ölçüde etkiliyor. Bugün süratle istihdam azaltan şirketler, ekonomik toparlanmada muhtaçlık duyacakları insan sermayesini oluşturmada önemli sıkıntılar yaşayabilirler” değerlendirmesine yer verdi.

Konuyu bir de Türkiye tarafından ele alan Fazilet, “Bir iki istisna dışında istihdam trendlerinde son devirde majör bir değişim gözlemlemiyoruz. Ülke olarak son iki yılda başta teknoloji alanında olmak üzere nitelikli istihdam konusunda en çok şikâyet ettiğimiz mevzu, yetenekli ve yetişmiş kaynağımızı yurt dışındaki firmalara kaybetmiş olmamızdı. Bu da aslında ülkemizde istihdam piyasasının çok ısınmasını bir nevi engellemiş oldu. Şu an pandemide süratli büyüyen teknoloji firmalarının ve yurt dışı kaynaklı yetenek talebinin azaldığını gözlemliyoruz” açıklamasında bulundu.

Globaldeki daralma Türkiye’de bilhassa oyun bölümünü etkiliyor

Türkiye’de önemli sayılacak işten çıkarmaların olduğunu lisana getiren Fiber Games Ceo’su Sinan Akkol ise globalde yaşanan bu gelişmelerin oyun kesimine tesirini kıymetlendirdi. Akkol, “Unicorn olan birtakım oyun firmaları iş gücünü yüzde 10-15’e yakın daralttı. Geçtiğimiz Ocak ayında 650 oyun stüdyosu varken, şu anda toplam 500 stüdyonun altına indi. Türkiye’de bilhassa oyun dalı globaldeki bu daralmadan etkileniyor” dedi.

Ne olmuştu?

Teknoloji bölümünün değerli oyuncularının işten çıkarma haberi Kasım ayında gerisi gerisine sıralandı. Ekonomik belirsizliklerle Amazon’un global iş gücünün yüzde 3’üne denk gelen 10 bin kişiyi işten çıkaracağı konuşulurken, Facebook, Instagram ve WhatsApp’ın sahibi Meta ise 11 binden fazla çalışanını işten çıkaracağını duyurmuştu. Verdiği karar nedeniyle çalışanlarından özür de dileyen Meta’nın CEO’su Mark Zuckerberg, işten çıkarma kararına neden olarak şirket gelirlerindeki düşüşünü göstermişti. Elon Musk’ın 44 milyar dolara satın alması sonrası Twitter’da işten çıkarmalar başlamış ve şirket çalışanlarının yüzde 50’sinin işine son verildiği bildirilmişti. Dünyadaki teknoloji şirketlerinin istihdam trendlerini halka açık kaynaklardan takip eden layoffs.fyi sitesine nazaran 2022 yılı boyunca teknoloji şirketleri 140 bin kişiyi işten çıkarırken bu işten çıkarmaların 35 bini son bir ayda gerçekleşti.