Proje kuraklık tehdidindeki adalara “can suyu” olacak

Akdeniz Havzası’ndaki Türkiye, İspanya, İtalya, Cezayir ve Yunanistan, iklim değişikliğine bağlı kuraklık nedeniyle risk altında olan adalarda suyun tabiatla uyumlu yapılarla depolanması, hakikat ve verimli kullanılması için birlikte çalışacak.

“Akdeniz’de Dirençli Su İdaresi İçin Mevcut Altyapılarda Tabiat Temelli Çözümler” isimli Avrupa Birliği projesi kapsamında, proje ortağı ülkelerden üniversite, mahallî idare ve sivil toplum kuruluşları, belirledikleri ada ya da kıyı bölgeleri üzerinde su idaresi çalışmaları yapacak.

Türkiye’den de Bozcaada üzerinde çalışılacak proje 3 yıl sürecek. Saha çalışmalarının 2023 yılının birinci aylarında başlaması beklenen projede, yağmur sularının yer altı barajlarında toplanacağı, atık suların değerlendirileceği, deniz suyunun yer altı sularına karışmasının engelleneceği bir “su idare modeli” geliştirilecek. Bu hedefle evvel Bozcaada’nın su kaynakları durumu, suyun kalitesi, deniz suyunun yeraltı sularına karışımı üzere hususlarda inceleme yapılacak. Proje ortakları, her ülkede yapılan çalışmaları yerinde görmek için belli devirlerde ziyaretler gerçekleştirecek.

“Akdeniz bölgesinde sorunlar daha fazla”

Proje ortağı olan İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsünün (İYTE) Milletlerarası Su Kaynakları Kısım Lideri Prof. Dr. Alper Baba, AA muhabirine, iklim değişikliğinin buharlaşma ve yağış rejimlerini değiştirmesiyle adalarda kuraklık riskinin arttığını söyledi.

Göllerin kuruması, su kaynaklarının azalması ve yer altı sularının çekilmesinde yağışların azlığının yanı sıra insanların suyu âlâ yönetememesinin de tesirli olduğunu vurgulayan Baba, Akdeniz Havzası’nda iklim değişikliği ile ilgili sorunların daha fazla olduğunu kaydetti.

Prof. Dr. Baba, bu havzadaki adalarda nüfus yoğunluğunun fazla olduğuna dikkati çekerek, çok yer altı suyu kullanımı sonucu tatlı suya deniz suyu karışımının başladığını söz etti.

Adalarda sıcaklık ve buharlaşmanın fazla, tatlı suyu besleyen kaynakların ise az olduğun belirten Baba, çalışmanın temel emelinin adaları iklim değişikliğine karşı dirençli hale getirmek olduğunu lisana getirdi.

Bozcaada’nın su röntgeni çekilecek

Prof. Dr. Baba, projenin Türkiye kısmında Bozcaada’nın çalışılacağını tabir ederek, şöyle konuştu:

“Su muhtaçlığı olan bir yer. Öncelikle adada ne kadar su var, hangi kesimler suyu ne kadar kullanıyor bunun çok güzel ortaya konulması gerekiyor. Burada yazın nüfus artıyor. Münasebetiyle arıtma kapasitesi artıyor. Bu suyun âlâ bir kaliteye getirilip sisteme dahil edilmesi gerekiyor. Bunun dışında derelerden akan sular, yağmur suları, bunları nerelerde toparlayabiliriz, yer altına nasıl depolayabiliriz, bununla ilgili çalışmalar yapacağız. Yer altı barajları yapacağız. Bu barajlar tabiat asıllı barajlar olacak. Tahminen aşikâr yerlerde kuyular açılacak. Gelen bu yağış suları, kuyulara yönlendirilecek ve yer altında uygun jeolojik ortamlarda bunları depolayacağız.

Biz bu uygulamayı Bozcada için yapıyoruz fakat başka adalara da uygulanabilir olacak. Sensör teknolojileriyle suyun hareketlerini izleyeceğiz. Suyun kullanımını, deniz suyunun ne kadar sisteme girdiğini izleyeceğiz. Su düzeylerinin vakte bağlı değişimlerini, artışını, azalışını hepsini göreceğiz. Ona nazaran de olağan burada yapılacaksa şayet bir bitki desenleri, ziraî çalışmalar, bunlara hangi tıp bitkilerin yetiştirilmesi gerektiğiyse onu da ziraatçı arkadaşlarımız çalışacaklar. Bu proje ile iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek olan adaların su sorunlarını minimize edeceğiz.”

“Bilimsel ve uygulamalı çalışma”

İYTE Rektörü Prof. Dr. Yusuf Baran da 4,4 milyon avro bütçeli projenin temel kaynağının dünyanın en kıymetli meselelerinden olan global ısınmanın tesirlerini azaltmaya yönelik olduğunu bildirdi.

Projede Bozcaada’nın bir model olacağına değinen Baran, “Aslında bu bölgedeki adalar ve sonra da tahminen büyük kara modüllerinin su kaynaklarının aktif bir biçimde idaresi ve var olan kaynakların da geliştirilmesini hedefliyoruz. Yalnızca Türkiye’ye yahut Akdeniz Havzası’na değil aslında dünyanın tüm kısımlarında var olan su kaynaklarının yönetilmesi, korunması ve geliştirilmesi ekseninde model bilimsel lakin uygulamalı çalışma yapıyor olmaktan son derece memnunuz.” değerlendirmesini yaptı.